Katı Atık Depolama ve Arıtma Tesislerinde Betonu Korumak Amacıyla Alınacak Tedbirler ve Kullanılan Yapı Kimyasalları

04 Ekim 2021 Dergi: Eylül-Ekim 2021

Yazan: Cem Ercan, İnşaat Y. Mühendisi, Proje ve Teknik Satış Müdürü, EMÜLZER

Ülkemiz nüfusu 85 milyona dayanmıştır. Bu tüketim ve sonucunda çıkan atıkların değerlendirilmesi gereklidir. Günümüzde, cari açığın azaltılması, dolayısıyla ekonomi ile ilgili ve çevreye duyarlı enerji projelerine daha fazla ağırlık verilmektedir. Katı ve evsel atıkların, geri dönüşümde değerlendirilmesiyle ilgili, dünyada da birçok çalışmalar yapılmaktadır. Bill Gates kurmuş olduğu vakıf ile bazı ülkelerin Çevre, Tarım Bakanlıkları ile protokoller yapmaktadır. Böylece evsel atıkların değerlendirmesi, zatürre, tifo vb. hastalıkların en aza indirilmesi, enerji üretimi vb. projelere yatırım yapmaktadır. Yapımı Edirne’de tamamlanan ve çıkan gaz ile elektrik üretimi yapan bir katı atık tesisinde aşağıdaki uygulamalar yapılmıştır:

Çimento ve Beton
Katı atık veya arıtma tesislerinde depolanan kimyasalların, betona zarar vermemesi için beton içerisinde kullanılacak çimento
Sülfata Dayanıklı Çimento (SDÇ) olarak seçilmiştir. Tip V diye tabir edilen çimentonun, diğer çimento tiplerinden farklı olarak C3A (Tri kalsiyum alüminat) oranı %5’in altındadır. Sülfata dayanıklı çimento ile üretilen betonların kılcal su emme değerleri en
üst mertebededir. (düşük klor geçirimliliğine sahiptir.) C25 dayanım sınıfı için bu çeşit betonun kılcallık katsayısı, normal portland çimentosu betonun yaklaşık 10 katıdır. Aynı zamanda bu çimento üretilen betonların ağırlıkça su emme değerleri de diğer betonlardan daha yüksek seviyelerdedir. *Kaynak: İnş. Müh. Tolga Ilca ve Y.Doç.Dr. Hasan Yıldırım - Betonda Farklı Çimento Kullanımının Klor Geçirimliliğine Etkisi.

Dolayısıyla SDÇ kullanılarak hazırlanan betonların, su geçirimliliği daha yüksek ise arıtma tesisi, atık su kanalları, prefabrike betonarme borular vb. yerlerde betonu çok iyi korumak gereklidir.

Tij Deliklerinin Kapatılması:
Beton dökülüp, kalıp söküldükten sonra açığa çıkan tij demirlerinin, betonarme perde yüzeyinde kalan kısmı demir makası ile kesilmiştir. Açığa çıkan demir donatının betonarme demire köprü oluşturarak korozyona sebep olmasını engellemek gereklidir. Bu amaçla epoksi esaslı, iki bileşenli Empoxy 310 kullanılarak dış ortam ile teması kesilmiş ve yalıtılmıştır. 

Betonda Ayrışma (Segregasyon) Olan Yerlerin Tamiri:
Ne kadar dikkat edilse de betonda ayrışma (segregasyon) olmaktadır. Demirin açığa çıktığı 40 mm’ye kadar olan boşlukların doldurulmasında, elyaf takviyeli, yapısal tamir harcı EM 80 T kullanılmıştır. Donatının açığa çıkmadığı 10 mm’ye kadar olan boşlukların doldurulmasında ve tamirinde EM 70 T ince tamir harcı kullanılmıştır.

Kesit Değişikliklerinden Kaynaklanan Kılcal Çatlaklar ve Ek Yerleri:
Ani kesit değişiklikleri olan bölgelerde, çekme gerilmelerinde artış olmaktadır. Kesit devam ederken açılan kapı, pencere, havalandırma gibi alanlarda diagonal olarak kesme çatlakları oluşmaktadır. Her ne kadar takviye donatıları da olsa rötre vb. bu çatlaklarla karşılaşılmaktadır. Bu yapıda oluşan çatlakların içi ise, poliüretan esaslı, esnek, derz dolgu mastiği, Emulseal Pu Mastik kullanılarak yalıtılmıştır.

Beton Ek Yerlerinin Yalıtımı:
Betonarme perde ile radye birleşimi gibi, yatay ve düşey beton ek yerleri su sızıntılarının en fazla olabileceği yerlerdir. Perkolasyon tankının içindeki sıvıdan, geçiş olmaması için, Su Yalıtım Bandı 120/70 ve yapıştırıcısı Emülzer Permo Chim Duo
SDH kullanılarak yalıtımı yapılmıştır.

Kimyasallara Dayanıklı Alanlarda Betonun Korunması:
Altyapı hazırlıkları tamamlandıktan sonra, depo içinde yüzeysel likit sürme su yalıtımı yapılmıştır. Betonarme yüzeye önce su bazlı epoksi esaslı astar Empoxy WB uygulanmıştır. Kürünü aldıktan sonra, üzerine iki kat halinde katran-epoksi esaslı Emülzer Coal Tar 85/15 uygulanmıştır. Depo üzeri kapatılarak UV ile teması kaldırılacağı için ultraviyoleye dayanım gerekmemektedir.

Perkolasyon Tankının, Ultraviyoleye Açık Kısmında Su Yalıtımı Yapılması:
Ultraviyoleye açık alanlarda su yalıtımı için Elyaflı Beyazcoat kullanılmıştır.

Özetle; katı atık depolama tesisinin, su ve muhtelif kimyasallara karşı dayanımında, aşağıdaki yapı kimyasalları kullanılmıştır: