İzmit Körfez Geçişi Sualtı Tesviye Sistemi

28 Haziran 2015 Dergi: Temmuz-Ağustos 2014

Tamer Gerçek

Funda Makina San. Tic. LTD. ŞTİ.

İstanbul-İzmir arası karayolu ulaşımını 3,5 saate düşürecek "Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Projesi"nin en önemli geçiş noktası olan İzmit Körfez Geçişi Asma Köprüsü'nde çalışmalar devam ediyor. Köprü hizmete girdiğinde 1-1,5 saatlik ulaşım süresi 6 dakikaya inecek. Orta açıklığı bin 550 metre, uzunluğu 2 bin 682 metre olduğu için dünyanın 4'üncü büyüğü unvanını alacak asma köprü için, derin deniz tabanında taş dökümü yapan sistem Türkiye’de ilk kez Funda Makina tarafından geliştirildi. TÜBİTAK TEYDEB desteğiyle geliştirdiğimiz ve ULE (Underwater Leveling Equipment - Su Altı Tesviye Sistemi) adını verdiğimiz sistem sayesinde yapımı 8 ay sürmesi beklenen işin 2 ayda tamamlandı.

Günümüzde, mühendislik alanındaki inşaat uygulamalarının önemli bir kısmının su kütleleri içerisinde (göl, akarsu, nehir vb.) ve deniz dibi topoğrafyası üzerinde gerçekleştiriliyor. Köprü ve sualtı tüp geçit inşaatlarında ayakların, göl, akarsu yatağı içine veya deniz tabanına korumasız olarak yerleştirilmesi söz konusu değildir. Göl, akarsu veya deniz tabanına oturan köprü ayaklarının temellerinin yapımında belirli özel yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden biri de keson (yüzer havuzlarda betonarme inşa edilen ve köprü ayağının pabucu olarak görev yapan yapı) yöntemidir. Bu yöntemin kullanıldığı inşaatlarda, kesonların, deniz tabanında düzgün yüzeye oturtulması zorunludur. Deniz tabanında düzgün bir yüzey oluşturmak için, keson altı yataklama işlemi denen, deniz tabanında kesonun oturacağı alan genişliğinde ve belirli yükseklikte, irili ufaklı (1-10 cm) taşlardan oluşan deniz yüzeyine paralel ve düzgün bir mesnet örtüsü inşa edilmektedir. Taşların deniz yüzeyine paralel olması köprünün sağlamlığı için oldukça önemlidir.

Firma olarak yaptığımız ar-ge çalışmaları sonucunda “ULE” dediğimiz bir sistem geliştirdik. ULE’nin çok küçük boyutlusu Marmaray’da kullanıldı ancak bu büyüklükte bir sistem Türkiye’de ilk kez İzmit Körfez Geçişi Asma Köprüsü'nde kullanılıyor. Bu sistemle kesonların tabana düzgün oturması için dökülen taşları düzeltiyoruz. Taş Dökü sistemi ile dökülen taşların yüzeyi düzgün olmadığı için daha sonra bu taşlar ULE dediğimiz sistem ile denizin 40 metre altında bir bıçak yardımı ile tesviye ediliyor. Tesviye edilen taşların (mıcır) üstüne kesonlar oturuyor. Tesviye yüzeyi düzgün olmazsa kesonda diklik problemi yaşanıyor. Geliştirdiğimiz bu sistemle işlerimizi normalden daha kısa sürede tamamladık. Yaklaşık 8 ayda (belki) bitecek olan iş 2 ayda bitti. Bu proje olmasaydı işleri ya dalgıçlaya da yurtdışından gelen sistemle yapacaktık. Dalgıçla denizin 40 metre altında çalışmak çok zordur. Yurtdışından gelen sistemler ise maliyeti 3-4 kat arttıracaktı. Biz bunu yerli olarak geliştirerek ithalatı da önlemiş olduk.

İzmit Körfez Geçiş Köprüsü

Mal Sahibi (İdare) : Karayolları Genel Müdürlüğü

Görevli Şirket: Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş.

Köprü İnşaatı Ana Yüklenici Şirket: IHI Infrastructure Systems

Deniz İşleri Alt Yüklenicisi: STFA İnşaat A.Ş.

Deniz Altı İşleri Alt Yüklenicisi (Tarama, Dolgu, Tesviye): Aras Marine

15.03.2013 tarihinde yürürlüğe giren mukavele ile yapımına başlanan ve dünyanın 4. büyük asma köprüsü olacak İzmit Körfez Geçiş Köprüsü'nün en dikkat çeken yapısal özelliği, taşıyıcı yapının (keson) denizde yüzer vaziyette inşa edilmeleri ve batırılarak önceden hazırlanmış yatak yapısına (bedding) oturtulmasıdır.

87mt x 54mt ölçülerindeki bu yataklama yapısının hazırlanması ise son derece hassas ve özel metodlarla mümkün olacaktı;

 

  • Mevcut organik, taşıyıcı özelliği olmayan ve yumuşak karakterli zemin katmanın kaldırılması, (tarama, dredging)
  • Sıvılaşma riski olan katman kalınlığını geçecek boylarda çelik boru kazıkların çakılması,
  • Kazıklı bu temel yapısının üzerine 2 metre kalınlığında kırma taş serme işlemi, (dolgu, filling)
  • Kırma taş dolgunun üst yüzeyinin, deniz yüzeyine tam paralel ve -40mt kotunda tesviye işlemi.

Tasarım süreci, proje gerekleri ve işverenin makine ve ekipman imkanları göz önünde bulundurularak yürütülmüş ve toplam 5 ayda ve ana işverene 4 ayrı sunumla tamamlanmıştır.

İmalat ise, proje iş sırası gereği, Taş Dökü Sistemi ile Ocak 2013’te başlamış, Mart

2013 te tamamlanarak, duba üzerine monte edilmek üzere şantiye sahasına nakledilmiştir.

ULE’nin imalatı Mart 2013’te başlamış, Mayıs 2013 te atölye imalatları bitirilmiştir. Sistem sökülerek dış saha ortamına nakledilmiş ve tüm komponentleri ile yeniden monte edilmiş ve çalışır hale getirilmiştir. Dolgu da kullanılan malzemeden temin edilerek sahada simülasyon yapılmış ve "kara testleri" tamamlanmıştır. Sistem yeniden sökülmüş, final boya işleri tamamlanmış, şantiye mahalline deniz yoluyla nakledilmiş, geçici duba üzerinde sistem çalışır vaziyete getirilmiş, sızdırmazlık testleri kademeli olarak yapılmış,

gerekli iyileştirmeler ve devreye alma sorunları giderilmiş, kalibrasyon ve yazılım düzeltmeleri yapılarak, Kasım 2013’te sistem, kalıcı dubası üzerine alınmış ve Aralık

2013’te proje mahallinde çalışmaya başlamış ve toplam 2,5 ay gibi bir sürede de her iki ayaktaki işini başarı ile bitirmiştir.

Taş Dökü Sistemi Teknik Özellikleri

Taş dökü boru boyu: 42.53 mt

Taş dökü borusu yükseklik ayar mesafesi: 3.26 mt

Yürüme yolu boyu /strok: 43.80 mt /33.07 mt

 2 adet ırgatla Taş Dökü borusu her iki yönde yataya kaldırılabilmekte ve aynı zamanda bu ırgatlar vasıtasıyla akıntıya karşı mukavemet sağlanmaktadır.

Yürüme yolu boyunca 50 cm strokla kule hareket edebilmekte ve bu stroklarda taş dökümü hassas olarak sağlanabilmektedir. İstenirse hopper-konveyör sistemiyle performans arttırılabilmektedir. Bu sayede 800 mᵌ/h kapasiteye ulaşılmıştır.

Besleme, kepçe (clampshell), ekskavatör veya konveyör vasıtasıyla sağlanabilir.

ULE Teknik Özellikleri

Ana ebatları 19.63mt X 27.41 mt, ayak oturma eksenleri 15mt X 17.41mt olan ULE'nin tarama ölçüleri 10,5mt X 20,6mt’dir.

Operasyon odasından gözlemlenen ve kontrol edilen parametreler:

ULE'nin global koordinat sistemine göre bulunduğu yer; ayak boyları, ayaklara gelen

yükler, ayak hareketleri, bıçak hareket ve dönüşleri, bıçak koordinatları, bıçak alt kotu, bıçak açısı, ULE'nin mutlak "0" düzlemi (su yüzeyine olan paralellik) ile olan açısı, su derinliğidir. Sistem kendini otomatik olarak mutlak "0" düzlemine paralel hale getirebilmekte ve her strokta kaç cm paso verileceği otomatik olarak sağlanabilmektedir.

Bunlara ilaveten sistemin çalışması aydınlatma ve kameralar vasıtasıyla görsel olarak takip edilebilmekte ve kaydedilebilmektedir.

Öngörülen 500 m²/gün olan tarama performansı 1050 m²/gün değerlerine ulaşmıştır.

Günde 20 saat çalışarak 2,5 ayda körfez geçiş köprüsünün her iki ayağının tesviyesi bitirilmiştir.


Etiketler


Slider Altına